Posts Tagged ‘contos’

Uns agasallos de caramba

Sábado, Maio 17th, 2014

A intimidade é a parte da existencia á que non se debe acceder desde o exterior, o dereito á privacidade é un dereito humano.

Arredor de nós constrúese o mundo das aparencias. Vivimos na mentira. E a intimidade é o fogar do auténtico ego, onde a nosa consciencia toca a realidade. Co tempo, ese espazo de seguridade convértese en caixón para agochar o que non queremos proxectar a través da personalidade convencional.

No discurso oficial dun cargo público non hai lugar para a autenticidade. A mensaxe é unha ferramenta finalista sen vida propia. Por iso as conversas confidenciais ou fóra de cámara amosan vestixios de verdade. Son tempos de crise, mudanza, depuración. Entón, a corrupción política emerxe e a intimidade máis salvaxe fica núa ante os ollos da multitude.

A filtración das comunicacións e escoitas telefónicas a persoas implicadas en casos de corrupción política ofrece datos útiles para a análise. Un deles é a lingua de poder. Malia fabricarmos un escenario normativizado, a verdadeira lingua de poder na Comunidade Autónoma Galega é o castelán, e acéptase. Curiosamente algúns medios escriben noticias sobre modestos bandoleiros nos que salientan o emprego do idioma galego en territorio galego. Mais nos grandes negocios coa administración galega non temos corrupto nin corrupta que nos roube en galego.

O galego incide no espectro nobre da sociedade, esténdese polo corpo literario, agroma nos campos das batallas xustas e reclama o seu espazo no eido tecnolóxico. A ética da normalización debate se a lingua, para ser normalizada, precisa colonizar o lado escuro; a iniquidade, a perversidade, a frivolidade… a intranscendencia.

Namentres, seguimos agardando, no ceo das e dos xustos, que nos ofrezan presentes caralludos.

Quero ser normal

Mércores, Abril 9th, 2014

Ola! Escribo desde un lugar onde resulta arriscado mudarmos o seguro ‘a todo riesgho‘ do carro por outro ‘a todo risco’. Pertenzo a un subconsciente colectivo afeito a axeonllarse, o cal facemos coas rodillas. A señora Revolución industrial chegou cando quixo e coa lingua do imperio pequeno na boca; daquela –de aquella, como ela diría- o metal convertía as forcadas en horquillas, e bautizábase co nome de silla un novidoso obxecto cuspidiño ás nosas cadeiras de sempre.

Éche o que hai. O verdadeiramente traballoso é analizar o proceso no que a corrección lingüística pasou de ser administrativamente legal a politicamente incorrecta. A socioloxía podería gastar a tinta de mil luras en redactar estudos arredor do auto-odio mais, neste caso, percíbese no ar certo espírito rebelde fronte o galego insípido de TVG (si, esa, a que estigmatiza fenómenos fonéticos propios da lingua galega coma o seseo, a gheada ou o rotacismo, mentres alimenta un acento castizo que a miña avoa xa non comprende).

Vexamos. A normalización da lingua galega non é apenas unha cuestión sociopolítica, senón ecolóxica en canto a biodiversidade, e mesmo xeoestratéxica: as linguas son “paxaros que non entenden de fronteiras”. Non se debería tratar o idioma coma un enfermo recluído entre os marcos dunha comunidade autónoma. Abrirémoslle unha xanela a douscentos millóns de persoas (incluída a miña avoa)? Iso xa é outra historia, unha historia de prexuízos que non hai en Estremadura, por exemplo.

Unha anécdota. É o aniversario do meu sobriño; Mércalle O Principiño; Ah! El Principito [risos]. Será que Saint-Exupéry escribiu a obra orixinal en castelán e foi traducida ao francés con grande éxito? Temos Madrid como capital cultural -enténdase industria cultural-. Así dásenos unha situación de filtro cultural: inflúe no que lemos e ouvimos, e o idioma no que o facemos, modelando condutas. E a proxección cultural galega comeza ineludibelmente por ese mercado, o cal tamén modela o estilo, é dicir: na medida na que o primeiro sinal de éxito literario for a tradución ao castelán ou a aparición en medios de comunicación de nivel estatal, o emprego desta canle será un obstáculo para as peculiaridades autóctonas, e unha ferramenta de asimilación cultural. Macro-realidades que se escapan das nosas micro-mans, mais está ben sabelo.

En fin. Non quero entrar no circo das anécdotas discriminatorias. Quero ser diferente. Quero ser normal. Disque a ollos da sociedade a liberdade de elixir o meu idioma propio pode implicar orientacións partidarias. Falar galego na Galiza, hoxe, é facer política. Pois fagamos política, política de rúa, do boca a orella, da epiglote aos beizos, da lingua ao corazón. Sementarmos sensibilidade, para que se sensibilice co problema de fondo da diglosia toda a xente, sexa castelán-falante, chinés-falante, neo-falante, paleo-falante ou falo-pensante. Non sei como se di adoquín en galego. Non sei escribir nesta norma ortográfica. Non ten madía. Quero soñar, crear, sumar, quero falar con sotaque, con retranca, con regueifa, unha linguaxe corporal, unha lingua de signos, unha fala non sexista. Quérome! Quérote! Viva! Mais, no fondo, só quero ser normal, e diferente, á vez.

O home ra

Venres, Febreiro 7th, 2014

Ves aquel illote ateigado de salgueiros; Vexo; Pois aí nacín eu.

Daquela aínda era eu miúdo abondo e podía voar lixeiro, lixeiro, sobre o significado que encerraban as bretemosas palabras do meu avó. Entón o maxín proxectábame historias incribles e perfectamente verdadeiras. Pechaba os ollos para ver, unha barca a navegar polo lago, illa por illa apañando crianciñas para a escola. Desde os embarcadoiros, as nais e os pais axitaban os dedos de enormes xemas, despedíanse na lingua cantareira das ras -malia que na escola os cágados deprenderían a lingua das persoas- e acto seguido pegaban un chimpo para desapareceren nas augas escuras.

Co pasar do tempo, co devalar da fantasía, descubrín que este mar interior é na realidade un encoro.  Descubrín que este río está inzado de represas, pequenas e xigantes, antigas e recentes, presentes e futuras, das que parten pistas que fenden fragas. Descubrín que esta bacía está secuestrada por un señor de Madrid que nos zuga a enerxía sen sequera coñecernos. Tamén descubrín o aniquilador exército de cangrexos que non se combate, a morte do millón de troitas afogadas en cobiza humana e outros acontecementos singulares. Mais sobre todas as cousas, descubrín que o meu avó non nacera nun illote senón nunha vizosa aldea de ribeira fluvial, posiblemente no máis fermoso de todos os vales: aquel que se conserva somerxido no recordo.

Nunha época na que o protesto social podía significar a morte, comezaban as obras do encoro. Aldeas enteiras de varias parroquias das terras xalleiras eran despexadas do mapa. Centos de membros dun tecido vivo de redes familiares, comunitarias, naturais, veríanse esparexidos polo mundo coma os anacos do estouro dunha granada de man. Esta é, pois, a historia dun desterro senlleiro.

Algunhas persoas ficarían a morar ao pé das augas, mercando lugares que antes foran terras altas. As demais seguirían o seu camiño sempre desde o epicentro cara o exterior, atopando pinga a pinga comenencias en lugares próximos, ou na Coruña, ou na Arxentina, ou en ningures. Dentro do perímetro non deixarían unha árbore sen cortar nin unha cantaría sen levar, agás as dunha pequena ponte que, cada vez que baixa o nivel das augas, nos advirte da existencia da Atlántida.

O éxodo fugaz do meu avó rematou a poucos quilómetros da zona cero. Desde o alto do Chan das Lagoas pode ver a enorme masa de auga en toda a súa superficie. Olla o encoro con certa admiración, mais no azul da súa mirada perdida naufragan lembranzas de xuventude.

Hoxe volvemos ao mesmo sitio. O que sería un curto traxecto en liña recta é hoxe unha complicada circunvalación, as localidades pasaron de veciñas a transfronteirizas. Hai festa patronal. A igrexa do que resta da freguesía orixinal é un vestixio da dislocación, coa súa inscrición do século XIX sobre pedra trasladada no XX. Os encontros emocionais son inevitábeis e o noso particular atlante fúndese nun atrapallado abrazo infantil cunha muller maior: Lémbraste; Lembro; Va que era bo compañeiro; Abofé, o mellor; Cando vos deixaba a coidar o gando…; …E voltabas cunha manchea de peras, ai que boas eran; Eran boas, eran…

Marchamos, co estómago aínda encollido, en dirección ao embalse. Este mes houbo seca e confiamos en que o descenso de caudal deixe ao descuberto o camiño á aldea natal. A paisaxe que deixa a auga fuxida é desoladora. Unha chaira erma, coa pel escuartexada, e sobre ela pousadas as negras cachopas. A lama estorba, mais non interrompe a viaxe, e chegamos ao fin.

Procura orientarse na nada absoluta. Atravesa teatral a porta imaxinaria da casa e, algo atordado, apóiase no baleiro que supón deixou a pedra do lar. Enfita un punto con gravidade: Aí estaba antes a igrexa, e o cemiterio; Tamén levaron as lápidas; Non, nos tempos de antes non había diso por aquí, os mortos ían á terra, e aí permanecen.

E volvín pechar os ollos para ver, os espíritos do camposanto a danzar cos antergos das ducias de mámoas que tamén quedaron asolagadas nesta zona, en eterno baile tenebroso.

Así rematou esta anfibia viaxe no tempo. Unha viaxe melancólica, mais é a nosa viaxe.